نیک آموز > وبلاگ > DevOps > تفاوت داکر با ماشین مجازی چیست؟ نکات کلیدی که در ۲۰۲۶ هر توسعه‌دهنده‌ای باید بداند…

تفاوت داکر با ماشین مجازی چیست؟ نکات کلیدی که در ۲۰۲۶ هر توسعه‌دهنده‌ای باید بداند…

نوشته شده توسط: تیم فنی نیک آموز

تاریخ انتشار: ۲۹ تیر ۱۴۰۳

آخرین بروزرسانی: 27 بهمن 1404

زمان مطالعه: 12 دقیقه

تفاوت داکر با ماشین مجازی مانند فرق یک ماشین اسپرت با کامیونی بزرگ است. داکر مثل یک ماشین اسپورت پرسرعت و چابک بوده و ماشین مجازی مانند یک کامیون بزرگ و جادار است. Docker یک پلتفرم متن‌باز بوده که برای بسته‌بندی نرم‌افزار به واحدهای استاندارد به نام کانتینر استفاده می‌شود. هر کانتینر شامل کد برنامه و محیط آن، ازجمله کتابخانه‌ها، ابزارهای سیستم و زمان اجرا است. با استفاده از این پلتفرم، می‌توانید برنامه‌ها را روی هر ماشینی مستقر و مقیاس‌بندی کنید و خیالتان از اجرای کد شما به‌طور مداوم راحت خواهد بود. ماشین مجازی یک کپی دیجیتال از یک ماشین فیزیکی است. شما می‌توانید چندین Virtual machine با سیستم‌عامل‌های جداگانه خود روی همان سیستم‌عامل میزبان اجرا کنید.

در این مقاله، به بررسی موشکافانه تفاوت داکر با ماشین مجازی می‌پردازیم و مزایا و معایب هر یک را به‌صورت خلاصه بررسی می‌کنیم تا به شما در انتخاب مناسب‌ترین فناوری برای نیازهایتان کمک کنیم.

فهرست محتوایی

به دنیای برنامه‌نویسی خوش اومدی!

از امروز شروع کن → ۳ ماه بعد پروژه‌های واقعی بساز → ۶ ماه بعد درآمد دلاری داشته باش

✅ پروژه‌محور و عملی
✅ پشتیبانی ۶ ماهه
✅ گواهی معتبر
✅ دسترسی مادام‌العمر

آموزش برنامه نویسی ←

ماشین مجازی چیست؟

تصور کنید به جای اینکه چندین کامپیوتر جداگانه برای راه‌اندازی سیستم‌عامل‌های مختلف، سرورها و برنامه‌ها داشته باشید، همه آن‌ها را روی یک کامپیوتر واقعی اجرا کنید. این دقیقاً کاری است که مجازی‌سازی انجام می‌دهد. با استفاده از نرم‌افزارهای خاص، یک لایه مجازی روی سخت‌افزار واقعی ایجاد می‌شود که به آن «هایپروایزر» (Hypervisor) می‌گویند. این هایپروایزر مانند یک مدیر آپارتمان است که منابع یک کامپیوتر قدرتمند را به بخش‌های مختلف تقسیم می‌کند تا هر بخش بتواند به‌صورت مجزا و ایزوله، سیستم‌عامل یا برنامه خودش را اجرا کند.

مزایا و معایب ماشین مجازی در یک نگاه

در این بخش از مقاله به مقایسه مزایا و معایب ماشین مجازی خواهیم پرداخت با ما همراه باشید:

ردیف	مزایا (Pros)	معایب (Cons)	توضیح کوتاه / نکته مهم در ۲۰۲۶
۱	چندکاره‌بودن (Multi-OS Support)	محدودیت منابع پردازشی	روی یک سخت‌افزار فیزیکی می‌توانید چندین سیستم‌عامل مختلف (لینوکس، ویندوز و غیره) اجرا کنید
۲	کاهش هزینه (Cost Reduction)	مشکلات پایداری (Stability Issues)	چندین VM روی یک سرور → نیاز به سخت‌افزار کمتر، مصرف انرژی پایین‌تر و صرفه‌جویی در فضای فیزیکی
۳	امنیت بالا (Strong Security & Isolation)	سرعت محدود (Performance Overhead)	ایزولاسیون کامل → اگر یک VM هک یا آلوده شود، بقیه VMها و میزبان تحت تأثیر قرار نمی‌گیرند (ایده‌آل برای بانکداری و compliance)
۴	قابلیت ارتقا و انعطاف‌پذیری (Scalability & Flexibility)	وابستگی شدید به سخت‌افزار میزبان	اضافه/حذف/مهاجرت VMها آسان است؛ snapshot، cloning و live migration سریع انجام می‌شود

داکر چیست؟

تصور کنید برنامه‌ای روی یک سیستم، بی‌نقص کار می‌کند، اما روی سیستم دیگری به‌خاطر تفاوت محیط نرم‌افزاری، اجرا نمی‌شود. اینجا است که داکر به‌عنوان منجی دنیای برنامه‌نویسی وارد می‌شود. داکر محبوب‌ترین پلتفرم برای کانتینرهای نرم‌افزاری است. کانتینرهای داکر، در مقایسه با ماشین‌های مجازی، جایگزین‌های سبک‌تری هستند که از سیستم‌عامل میزبان استفاده می‌کنند. برخلاف ماشین‌های مجازی که نیازمند رم اختصاصی و ازپیش‌تعریف‌شده هستند، کانتینرها در این زمینه دست شما را باز می‌گذارند.

با استفاده از کانتینرها، یک توسعه‌دهنده می‌تواند کل برنامه را به‌همراه تمام اجزای سازنده‌ آن، مثل کتابخانه‌ها و وابستگی‌های دیگر، در یک بسته‌ واحد تحویل دهد. برای مدیریت این بسته‌ها، از فایل docker-compose استفاده می‌شود. همچنین، به لطفِ رابط کاربریِ اجرای کانتینر (CRI)، شما گزینه‌های متنوعی برای ذخیره‌سازی ماشین مجازی و برقراری ارتباط لحظه‌ای در اختیار دارید.

به‌طور ساده، داکر به شما این امکان را می‌دهد که برنامه‌هایتان را به‌صورت بسته‌های قابل حمل درآورید که روی هر سیستمی با داشتن داکر، بدون دردسر اجرا شوند؛ این یعنی صرفه‌جویی در زمان، کاهش خطا و درنهایت، کدنویسی لذت‌بخش‌تر.

مزایا و معایب داکر در یک نگاه

در این بخش از مقاله به مقایسه مزایا و معایب داکر خواهیم پرداخت با ما همراه باشید:

ردیف	مزایا (Pros)	معایب (Cons)	توضیح کوتاه / نکته مهم در ۲۰۲۶
۱	قابلیت حمل بالا (Portability)	یادگیری اولیه پیچیده برای افراد تازه‌کار	“docker run” در هر جایی (لپ‌تاپ، سرور، ابر) بدون تغییر اجرا می‌شود
۲	محیط کاملاً یکسان (Consistency) در dev/test/prod	امنیت ضعیف‌تر نسبت به VM (اشتراک کرنل میزبان)	مشکل “روی ماشین من کار می‌کنه” تقریباً حذف شده
۳	سبک و کم‌مصرف (چند مگابایت تا چند صد مگابایت)	overhead کوچک در عملکرد خام (latency-sensitive apps)	رم و CPU خیلی کمتر از VM مصرف می‌کند – تا ۱۰-۲۰ برابر کانتینر بیشتر روی یک سرور
۴	راه‌اندازی فوق‌العاده سریع (ثانیه‌ای)	مدیریت تعداد زیاد کانتینر بدون orchestrator سخت است	startup زمان <۱ ثانیه در مقابل چند دقیقه VM
۵	مقیاس‌پذیری افقی آسان (با Kubernetes/Swarm/Nomad)	تنظیم اشتباه → خطر breakout و دسترسی به میزبان	auto-scaling در ابرها خیلی راحت‌تر شده
۶	اکوسیستم عظیم (Docker Hub، Compose، Buildx، Scout، Hardened Images)	لایه‌های اضافی → image size بزرگ اگر بهینه نشود	Hardened Images رایگان شده و امنیت پایه بهتر است
۷	ادغام عالی با CI/CD (GitHub Actions، GitLab CI، Jenkins)	برای اپ‌های GUI سنگین یا Windows native مناسب نیست	تقریباً همه pipelineها از Docker استفاده می‌کنند
۸	توسعه سریع‌تر (تا ۹۰٪ سریع‌تر در بعضی گزارش‌ها)	وابستگی به daemon (در نسخه کلاسیک) و مشکلات root	rootless mode بهتر شده ولی هنوز همه‌جا کامل نیست
۹	ایزوله‌سازی خوب اپلیکیشن‌ها (process-level)	سازگاری ضعیف با اپ‌های legacy که به kernel خاص نیاز دارند	microservices و AI/ML workloads خیلی خوب کار می‌کند
۱۰	هزینه زیرساخت کمتر (بیشتر اپ روی یک ماشین)	به‌روزرسانی‌های اجباری Docker Desktop گاهی آزاردهنده است	در cloud-native → صرفه‌جویی ۳۰-۷۰٪ نسبت به VM
۱۱	پشتیبانی عالی از GPU و AI/ML (NVIDIA Container Toolkit)	عدم پشتیبانی native از cross-OS کامل (linux containers روی windows با محدودیت)	Ollama، PyTorch، TensorFlow داخل کانتینر خیلی محبوب شده
۱۲	همکاری تیمی بهتر (تیم devops با یک Dockerfile همه‌چیز را می‌فهمند)	پیچیدگی orchestration وقتی پروژه بزرگ می‌شود (نیاز به k8s یا مشابه)	docker-compose برای dev عالی است، ولی production معمولاً k8s می‌خواهد

مقایسه داکر با ماشین مجازی

در ادامه به مقایسه دقیق تفاوت‌ داکر با ماشین مجازی می‌پردازیم تا درک بهتری از این دو فناوری پیدا کنید. با ما همراه باشید:

اولین تفاوت داکر با ماشین مجازی

ماشین مجازی (VM) مثل یک کامپیوتر کامل اما مجازی است. این کامپیوتر مجازی سیستم‌عامل، برنامه‌ و تمام وابستگی‌های آن‌ مثل کتابخانه‌ها و فایل‌های اجرایی را اجرا می‌کند. یک هایپروایزر (Hypervisor) نقش مدیر را بازی کرده و بین سخت‌افزار (کامپیوتر اصلی) و ماشین مجازی ارتباط برقرار می‌کند. هایپروایزر منابع سخت‌افزاری مثل CPU، رم و حافظه را که هنگام ساخت ماشین مجازی تعریف شدند، به‌صورت اختصاصی در اختیار آن قرار می‌دهد. روی یک سرور قدرتمند می‌توان چندین ماشین مجازی را با یک هایپروایزر واحد اجرا کرد و صدها برنامه را درون هر ماشین مجازی به ‌کار انداخت.

در بررسی تفاوت داکر با ماشین مجازی، یک کانتینر داکر فقط شامل وابستگی‌های موردنیاز خودش است. نرم‌افزاری به نام container Engine این فرآیند مجازی‌سازی را در Docker مدیریت می‌کند. container Engine بین کانتینرهای درحال اجرا و سیستم‌عامل زیرین، چه فیزیکی و چه مجازی، هماهنگی ایجاد می‌کند.

مقایسه کارایی و عملکرد

تفاوت داکر با ماشین مجازی به عملکرد آن‌ها مربوط می‌شود. ماشین‌های مجازی منابع بیشتری مصرف می‌کنند؛ چون برای راه‌اندازی، نیاز به بارگذاری کل سیستم‌عامل دارند. در مقابل، معماری سبک‌وزنِ کانتینرهای داکر باعث می‌شود منابع کمتری مصرف شود. در ماشین‌های مجازی، منابعی مثل CPU، حافظه و ورودی / خروجی ممکن است به‌صورت دائمی به یک کانتینر اختصاص داده نشوند؛ درحالی‌که در کانتینرهای داکر، میزان استفاده از منابع با حجم کاری یا ترافیک تغییر می‌کند. همچنین، بالابردن ظرفیت و تکثیر یک کانتینر داکر، بسیار ساده‌تر از ماشین مجازی است؛ چون نیازی به نصب سیستم‌عامل در آن‌ها نیست.

امنیت در داکر و ماشین‌های مجازی

مهم‌ترین مزیت کانتینرهای داکر مصرف پایین منابع است. اما چون از هسته سیستم‌عامل میزبان استفاده می‌کنند، اگر یک حفره امنیتی در هسته باشد، کل کانتینرها در خطر هستند. با این حال، داکر ابزارهای امنیتی پیشرفته‌ای هم دارد. از طرف دیگر، ماشین‌های مجازی (VM) چون یک سیستم‌عامل کامل را اجرا می‌کنند، یک لایه جداسازی بیشتر برای برنامه‌ها دارند. اگر سیستم‌عامل خودش امنیت بالایی داشته باشد، VMها امنیت بیشتری را نیز تضمین می‌کنند.

انعطاف و مقیاس پذیری

به‌نظر شما چقدر راحت می‌توان محیط‌های جداگانه‌ای را که با VM و داکر ساختیم، دوباره ایجاد کنیم؟ اینجا اندازه و کارایی اینجا حرف اول را می‌زند. وقتی شما بخواهید چند برنامه‌ مختلف را اجرا کنید و هرکدام را روی یک VM جداگانه قرار دهید، این کار چندان بهینه نیست و منابع زیادی را مصرف می‌کند. درعوض، چون کانتینرهای داکر سبک و پرسرعت هستند، برای اجرای هم‌زمان چند برنامه، خیلی بهترند. به‌عبارتی، داکرها مقیاس‌پذیری بالاتری دارند.

مقایسه هزینه ها و مدیریت

به‌طورکلی، داکر به‌دلیل نیاز به منابع کمتر، مقرون‌به‌صرفه‌تر از ماشین‌های مجازی بوده و مدیریت آن نیز ساده‌تر است. هزینه ماشین مجازی به عوامل مختلفی مانند اندازه و نوع ماشین مجازی، تعداد ماشین‌های موردنیاز و هزینه مجوز نرم‌افزار بستگی دارد. باوجوداین، ماشین‌های مجازی برای برخی از برنامه‌ها، مانند برنامه‌هایی که به عملکرد بالا یا انزوا نیاز دارند، مناسب‌تر هستند.

تفاوت داکر با ماشین مجازی در یک نگاه

در جدول زیر ویژگی های ماشین مجازی با داکر را مقایسه خواهیم کرد:

ویژگی	داکر (کانتینر)	ماشین مجازی (VM)
سرعت اجرا	چند ثانیه (یا حتی میلی‌ثانیه)	چند دقیقه (بوت کامل سیستم‌عامل)
در دسترس بودن تصاویر آماده (image)	به‌راحتی پیدا می‌شود (میلیون‌ها در Docker Hub)	پیدا کردن ماشین‌های مجازی آماده دشوارتر است
پیچیدگی استفاده	کمی پیچیده و نیاز به یادگیری ابزارهای جانبی (Dockerfile, Compose)	ساده و سرراست (با GUI مثل VirtualBox یا VMware)
پشتیبانی از سیستم‌عامل	فقط لینوکس (یا ویندوز با محدودیت در Windows containers)	قابلیت اجرای انواع سیستم‌عامل‌های مهمان (ویندوز، لینوکس، macOS و غیره)
موتور اجرا	موتور اجرایی کانتینر (containerd, runc, Docker Engine)	هایپروایزر (KVM, Hyper-V, VMware, VirtualBox)
وزن (سبک/سنگین)	سبک‌وزن (چند مگابایت تا ۱ گیگ)	سنگین‌وزن (چند گیگابایت به بالا)
سیستم‌عامل میزبان و مهمان	می‌تواند متفاوت باشد (اشتراک کرنل میزبان)	می‌تواند متفاوت باشد (هر VM OS کامل خودش رو دارد)
تعداد قابل اجرا	می‌توان تعداد زیادی (صدها یا هزاران) روی یک لپ‌تاپ/سرور اجرا کرد	نمی‌توان بیش از چند ماشین مجازی (معمولاً ۵-۲۰ تا) روی یک لپ‌تاپ اجرا کرد
شبکه	قابلیت دریافت IP و پورت مجزا (bridge, overlay networks)	هر ماشین مجازی کارت شبکه مجازی و IP کامل دارد
اشتراک‌گذاری فایل	امکان‌پذیر و آسان (volumes, bind mounts)	اشتراک‌گذاری کتابخانه و فایل‌ها سخت‌تر و کندتر است
امنیت	به تنظیمات داکر بستگی دارد و نیازمند توجه ویژه است (ریسک breakout کمتر شده)	امنیت وابسته به هایپروایزر و بسیار قوی‌تر است
قابل حمل	بسیار قابل حمل و جابه‌جایی بین سیستم‌های مختلف آسان	قابل حمل اما وابسته به هایپروایزر و سنگین‌تر

موارد کاربردی تفاوت داکر با ماشین مجازی

داکر و ماشین‌های مجازی هردو به شما کمک می‌کنند تا چندین برنامه را به‌طور همزمان در محیط تولید اجرا کنید. اما تفاوت اصلی آن‌ها در این است:

ماشین مجازی: به شما کمک می‌کند منابع زیرساخت خود را بهینه کنید؛ یعنی با استفاده از ماشین مجازی می‌توانید بیشترین تعداد VM ممکن را روی سخت‌افزار و نرم‌افزار خود داشته باشید.
داکر: به شما کمک می‌کند منابع توسعه خود را بهینه کنید. داکر این کار را با فعال‌کردن امکاناتی مانند میکروسرویس ها و بهترین شیوه‌های DevOps انجام می‌دهد.

بسیاری از ارائه‌دهندگان فضای ابری، از ماشین‌های مجازی برای ارائه سرورهای شخصی به کاربران استفاده می‌کنند. به همین دلیل، اجرای داکر روی فضای ابری معمولاً به‌معنای اجرای آن روی ماشین‌های مجازی‌ است که قبلاً برای شما آماده شده‌اند. بنابراین، سؤال اصلی این نیست که داکر یا ماشین مجازی؟ بلکه این است که داکر با ماشین مجازی یا فقط ماشین مجازی به‌تنهایی؟

هدف اصلی باید کاهش هزینه‌های محاسباتی باشد. با استفاده از تکنولوژی کانتینر می‌توان تراکم استقرار را بهبود بخشید و برنامه‌ها را سبک‌تر و قابل حمل‌تر کرد؛ یعنی به‌جای اینکه مجبور باشید از چند ماشین مجازی استفاده کنید، چندین برنامه را می‌توانید روی یک ماشین مجازی اجرا کنید.

چه زمانی از داکر به‌همراه ماشین مجازی استفاده کنیم؟

اجرای حداکثر تعداد برنامه روی یک هسته سیستم‌عامل
اولویت‌بندی منابع محاسباتی و ذخیره‌سازی
راه‌اندازی چندین نمونه از یک برنامه واحد

چه زمانی فقط از ماشین مجازی استفاده کنیم؟

اولویت‌بندی جداسازی و امنیت
اجرای چندین برنامه با وابستگی‌های سیستم‌عامل متفاوت روی یک سرور
اجرای برنامه‌ای که به تمام منابع و قابلیت‌های یک سیستم‌عامل نیاز دارد.

به‌طور خلاصه، اگر برنامه‌های یکپارچه‌ای دارید که نیازی به تبدیل‌شدن به میکروسرویس‌ها ندارند، استفاده از ماشین مجازی به‌تنهایی کافی است. اما، کانتینرهای داکر (به‌همراه ماشین مجازی) برای توسعه و استقرار برنامه‌های جدیدتر و ابری براساس معماری میکروسرویس‌ها مناسب‌تر هستند.

Data‑Driven Career Path

دوره آموزش هوش تجاری (Business Intelligence)

این دوره برای افرادی طراحی شده که می‌خواهند داده را به تصمیم تجاری تبدیل کنند؛ از تحلیل داده‌های سازمانی و KPIها تا ساخت داشبوردهای مدیریتی و گزارش‌های تصمیم‌ساز مورد استفاده مدیران و تیم‌های اجرایی.

تحلیل داده‌های کسب‌وکار و شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI)
مدل‌سازی داده و طراحی Data Warehouse
ساخت داشبوردهای مدیریتی حرفه‌ای
اتصال به دیتابیس‌ها و منابع داده واقعی
آمادگی برای نقش‌های BI Analyst و Data Analyst

هوش تجاری

آینده داکر و ماشین های مجازی

بسیاری از افراد درحال حاضر درمورد این موضوع که آیا کانتینرها درحال جایگزین‌کردن ماشین‌های مجازی هستند، تردید دارند. پاسخ قطعی به این سؤال وجود ندارد؛ اما به‌نظر می‌رسد باتوجه به پیکربندی‌ها و مزایا، کانتینرها روبه پیشرفت هستند.

یکی از پیش‌بینی‌های مهم در این زمینه، پیش‌بینی شرکت گارتنر، یک موسسه تحقیقاتی جهانی است. آن‌ها پیش‌بینی کردند تا سال ۲۰۲۳، بیش از ۵۰ درصد از شرکت‌ها، از کانتینرهای داکر استفاده خواهند کرد. آماری که نشان می‌دهد کانتینرها به‌طور ویژه‌ای محبوب می‌شوند. علاوه‌براین، پیش‌بینی می‌شود درآمد داکر از ۴۶۵.۸ میلیون دلار در سال ۲۰۲۰ به ۹۴۴ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ افزایش یابد. این نشان‌دهنده رشد قابل توجهی در این بازار است.

به‌طورکلی، به‌نظر می‌رسد که کانتینرها درحال تبدیل‌شدن به یک فناوری مهم برای بسیاری از شرکت‌ها هستند. ازجمله مزایای این تکنولوژی نسبت به ماشین‌های مجازی، شامل موارد زیر است:

سبک‌وزن‌بودن
قابل‌حمل‌بودن
مقیاس‌پذیربودن

کاربردهای ماشین مجازی و داکر به‌صورت جامع

ماشین مجازی و داکر هر دو ابزارهای مهم برای اجرای برنامه‌ها و محیط‌های نرم‌افزاری هستند، اما با معماری و کاربردهای متفاوت. شناخت دقیق کاربردهای هرکدام به توسعه‌دهندگان و تیم‌های IT کمک می‌کند تا بهترین ابزار را برای پروژه خود انتخاب کنند.

ابزار	کاربردهای اصلی	مزایا	محدودیت‌ها
ماشین مجازی (VM)	– اجرای سیستم‌عامل کامل روی یک سخت‌افزار فیزیکی- تست نرم‌افزار در محیط‌های ایزوله- اجرای برنامه‌های ناسازگار با سیستم میزبان- پیاده‌سازی سرورهای مجازی و دیتاسنتر	– ایزولاسیون کامل سیستم‌عامل- امنیت بالا- امکان اجرای چند سیستم‌عامل مختلف	– مصرف بالای منابع (CPU، RAM)- زمان بوت طولانی- فضای ذخیره‌سازی زیاد
داکر (Docker)	– اجرای سریع اپلیکیشن‌ها و سرویس‌ها در کانتینر- پیاده‌سازی میکروسرویس‌ها- توسعه و تست محیط‌های یکسان روی چند سیستم- خودکارسازی CI/CD و DevOps	– مصرف کم منابع- سریع و سبک- قابل حمل بین سیستم‌ها- راه‌اندازی سریع کانتینرها	– ایزولاسیون کمتر نسبت به VM- وابسته به کرنل میزبان- محدودیت در اجرای سیستم‌عامل‌های متفاوت

ماشین مجازی یا داکر؟ کدام یک برای شما مناسب است؟

ماشین مجازی (VM) و کانتینر داکر هر دو برای ایجاد محیط‌های ایزوله استفاده می‌شوند، اما تفاوت داکر با ماشین مجازی در این است که ماشین مجازی کل یک سیستم‌عامل را مجازی‌سازی می‌کند (همراه با کرنل، درایورها و همه چیز)، در حالی که کانتینر داکر فقط اپلیکیشن و وابستگی‌هایش را بسته‌بندی می‌کند و از کرنل سیستم‌عامل میزبان مشترک استفاده می‌کند. نتیجه؟ کانتینرها خیلی سبک‌تر هستند (چند مگابایت تا چند صد مگابایت)، در کسری از ثانیه بالا می‌آیند، منابع خیلی کمتری (رم و CPU) مصرف می‌کنند و می‌توان ده‌ها یا صدها کانتینر را روی یک سرور معمولی اجرا کرد؛ اما ماشین مجازی سنگین است (چند گیگابایت)، چند ثانیه تا چند دقیقه طول می‌کشد تا بوت شود و معمولاً فقط چند تا VM روی یک هاست جا می‌شود. امنیت ماشین مجازی قوی‌تر است (ایزولاسیون کامل در سطح سخت‌افزار)، در حالی که کانتینرها ایزولاسیون سطح پروسس دارند و اگر کانتینر breakout کند ممکن است به میزبان آسیب بزند (البته با تنظیمات امنیتی مدرن این ریسک خیلی کم شده).

برای اکثر پروژه‌های مدرن (توسعه وب، میکروسرویس، CI/CD، تست، محیط dev محلی، اپلیکیشن‌های cloud-native و استقرار سریع) → کانتینر داکر (یا Podman و غیره) خیلی مناسب‌تر، سریع‌تر و ارزان‌تر است و تقریباً استاندارد صنعت در سال ۲۰۲۶ شده. اما اگر نیاز به اجرای سیستم‌عامل‌های متفاوت (مثلاً تست ویندوز روی لینوکس)، ایزولاسیون بسیار قوی (بانکداری، compliance سنگین)، نرم‌افزارهای legacy که به کرنل خاص نیاز دارند یا امنیت فوق‌العاده سخت‌گیرانه دارید، ماشین مجازی هنوز انتخاب بهتری است. در عمل خیلی از تیم‌ها هر دو را با هم استفاده می‌کنند: VM برای زیرساخت پایه و کانتینر برای اپلیکیشن‌ها داخل آن. اگر پروژه‌ شما؛ وب، API، استارتاپ یا توسعه روزمره است، ۹۰٪ مواقع با داکر شروع کنید.

سخن پایانی تفاوت داکر با ماشین مجازی

تفاوت داکر با ماشین مجازی را براساس مهم‌ترین فاکتورها در این مقاله بررسی کردیم. در بسیاری از موارد، سازمان‌ها از داکر و ماشین‌های مجازی به‌طور هم‌زمان استفاده می‌کنند. به‌عنوان مثال، می‌توان از داکر برای توسعه و آزمایش برنامه‌ها و از ماشین‌های مجازی برای تولید استفاده کرد.

داکر برای برنامه‌های پویا که نیاز به استقرار سریع و انعطاف‌پذیری بالا دارند، ایده‌آل است.
ماشین‌های مجازی برای برنامه‌های استاتیک که به جداسازی کامل و امنیت بالا نیاز دارند، مناسب‌تر هستند.

انتخاب نهایی بین داکر و ماشین‌های مجازی، به نیازهای خاص شما بستگی دارد. در این زمینه نیاز است عوامل مختلفی مانند نوع برنامه، الزامات امنیتی و بودجه را درنظر بگیرید. ما در نیک آموز منتظر نظرات ارزشمند شما درباره این مقاله هستیم.

سوالات متداول تفاوت داکر با ماشین مجازی

۱. داکر چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

داکر یک پلتفرم متن‌باز است که برنامه‌ها را همراه با تمام وابستگی‌ها (کتابخانه‌ها، ابزارها و محیط اجرا) در بسته‌های سبک به نام کانتینر قرار می‌دهد تا بدون مشکل در هر سیستمی اجرا شوند.

۲. ماشین مجازی چیست؟

ماشین مجازی یک کپی کامل دیجیتال از یک کامپیوتر فیزیکی است که سیستم‌عامل جداگانه، منابع اختصاصی و محیط ایزوله خودش را دارد و توسط لایه‌ای به نام هایپروایزر مدیریت می‌شود.

۳. اصلی‌ترین تفاوت داکر با ماشین مجازی در چیست؟

داکر فقط برنامه و وابستگی‌هایش را ایزوله می‌کند و از کرنل سیستم‌عامل میزبان استفاده می‌کند، اما ماشین مجازی کل یک سیستم‌عامل کامل (با کرنل، درایورها و غیره) را مجازی‌سازی می‌کند.

۴. کدام یک سریع‌تر راه‌اندازی می‌شود؟

داکر (کانتینر) در چند ثانیه یا حتی میلی‌ثانیه آماده اجرا می‌شود، در حالی که ماشین مجازی به چند دقیقه زمان برای بوت کامل سیستم‌عامل نیاز دارد.

۵. کدام یک منابع کمتری مصرف می‌کند؟

داکر بسیار سبک‌تر است و منابع خیلی کمتری (رم، CPU و فضای ذخیره‌سازی) مصرف می‌کند، بنابراین می‌توان تعداد زیادی کانتینر را روی یک سرور اجرا کرد؛ ماشین مجازی سنگین‌تر است و منابع بیشتری می‌گیرد.

۶. امنیت داکر و ماشین مجازی چطور مقایسه می‌شود؟

ماشین مجازی امنیت بالاتری دارد چون ایزولاسیون کامل در سطح سخت‌افزاری ارائه می‌دهد و اگر یکی آلوده شود، دیگران کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند؛ داکر ایزولاسیون سطح پروسس دارد و امنیتش به تنظیمات دقیق بستگی دارد.

۷. کدام یک قابل حمل‌تر است؟

داکر بسیار قابل حمل است؛ کانتینرها روی هر سیستمی که داکر نصب باشد بدون تغییر اجرا می‌شوند. ماشین مجازی قابل حمل است اما وابسته به هایپروایزر و سنگین‌تر است.

۸. آیا می‌توان چندین برنامه را همزمان روی یک سیستم اجرا کرد؟

بله، داکر اجازه می‌دهد صدها یا هزاران کانتینر را همزمان روی یک سرور اجرا کنید؛ ماشین مجازی معمولاً محدود به تعداد کمی (۵-۲۰ تا) روی یک لپ‌تاپ یا سرور معمولی است.

۹. کدام یک برای مقیاس‌پذیری بهتر است؟

داکر برای مقیاس‌پذیری افقی عالی است؛ می‌توان به راحتی کانتینرها را اضافه یا کم کرد. ماشین مجازی مقیاس‌پذیری سخت‌تری دارد چون هر کدام منابع اختصاصی زیادی نیاز دارد.

۱۰. چه زمانی از داکر استفاده کنیم و چه زمانی از ماشین مجازی؟

برای پروژه‌های مدرن، توسعه سریع، میکروسرویس‌ها، CI/CD و اپلیکیشن‌های ابری → داکر مناسب‌تر است. برای امنیت بسیار بالا، اجرای سیستم‌عامل‌های متفاوت، برنامه‌های قدیمی یا legacy و ایزولاسیون کامل → ماشین مجازی بهتر است.